1. Ana Sayfa
  2. Teknik Bilgi
  3. İki ve Dört Zamanlı Motorlar Arasında ki Farklar

İki ve Dört Zamanlı Motorlar Arasında ki Farklar

blank
3

İki Zamanlı Motorlar

İki zamanlı motor, içten yanmalı bir motor tipidir. Daha yaygın olarak kullanılan dört zamanlı motordan farkı, pistonun lineer hareketlerinde 4 yerine 2 stroka sahip olmasıdır. Fakat bu iki strokta, 4 zamanlı motorda oluşan işlemde (emme, sıkıştırma, yanma, egsoz) meydana gelmektedir. Yani emme ve sıkıştırma 1 strokta , yanma ve egsoz 1 strokta yapılır.

Çalışma Prensibi
-Emme ve sıkıştırma

Bu motor tipinde emme ve egsoz sübapları yoktur. Emme ve egsoz işlemleri silindir içinde oluşan basınç farkları vasıtası ile yapılır. Piston yukarı hareket ederken, üst kısımdaki karışımı silindir içinde sıkıştırmaya başlar. Bu esnada pistonun yukarı hareketi ile krank bölümünde bir vakum oluşur ve karışım krank bölümüne dolar. Bu karışım yakıt, yağ ve hava karışımıdır. Sıkışan karışım buji ile ateşlenir ve patlama oluşur. Çıkan enerji pistonu aşağı iter.

blank

Yanma ve egsoz

Pistonun aşağı itilmesi ile egsoz çıkışı açılıp, emiş ağzı kapanır. Yanma sonucu ortaya çıkan atık gaz, egsoz borusundan atılır. Pistonun hareketi ile aşağıda sıkışan karışım, taşıma cebinin açılması ile pistonun üst kısmına dolar. Üst kısıma yeni karışım dolması ve egsoz gazının tamamen atılması ile çevrim tamamlanır ve diğer çevrim başlar.

Kullanıldıkları yerler

Genelde küçük yapıdaki benzin motorları iki zamanlı olarak kullanılırlar. Motosiklet, bazı küçük teknelerde, scooter, kar motosikletleri ve model uçaklarda kullanılır. Ayrıca motorlu bahçe araçlarında da (çim biçme makinası vb.) kullanılırlar. Büyük yapıdaki iki zamanlı dizel motorlar başta gemilerin ana makinası olmak üzere 2000 hp gücün üzerindeki güçlere ihtiyaç duyduğumuzda iki zamanlı dizeller kullanılmaktadır.

Avantaj ve Dezavantajları

  • İki zamanlı motor, dört zamanlı motora göre daha basit ve az maliyetlidir.
  • Soğuk havalarda çalıştırılması daha kolaydır.
  • Yakıt karışımının bir kısmı yanmadan egsoz gazı ile atıldığı için çevre ve yakıt ekonomisi konularında başarılı değildir.
  • Yakıt karışımının pistonun üst kısma ulaşması krank bölümü ile sağlandığından, krank bölümü devamlı yağlamaya maruz değildir ve yağlama yakıt karışımı içine karıştırılan yağ ile olur. Bu yağın yakılması çevre açısından zararlıdır.
  • İki strokta çalıştığı için pistonun her yukarı çıkışında yanma olur ve aşırı ısınma meydana gelir.

Dört Zamanlı Motorlar

Dört zamanlı motorlar (Dört Fazlı), pistonun bir çevriminin (cycle) 4 aşamada (4-stroke cycle) tamamlandığı motor tipleridir. İçten yanmalı motorlar (internal combustion engines) sınıfında yer alırlar.

Çalışma Prensibi

  • Motorlarda güç üretimi önce yakıtın içindeki kimyasal enerjinin ısı enerjisine dönüşmesi, sonra da bu ısı enerjisinin pistonu harekete geçirmesiyle gerçekleşir. Bir dört zamanlı motorda bu işlem şu aşamaları izler:
  • Yakıt ve hava karışımı pistonun dışarı hareketiyle dolar.
  • Karışım pistonun içeri hareket etmesiyle sıkıştırılır.
  • Sıkışmış karışım benzinli motorlarda bir kıvılcım ile tutuşturulur, dizel motorlarda ise yüksek basınç ve sıcaklık altında kendiliğinden tutuşur ve yanma gerçekleşir. Yanma sonucu açığa çıkan enerji ile piston dışarı doğru itilir. Bu sayede krank şaftı döndürülür ve kinetik enerji elde edilmiş olur.
  • Pistonun geri dönüşü sırasında egzoz valfı açıktır ve egzoz gazları pistondan atılır. Döngü böylece başlangıç konumuna gelir ve ilk aşamadan itibaren işlemler yinelenir.
blank

Motorun bir döngüsünü yukarıda anlatılan 4 aşamada tamamlamasından dolayı bu tip motorlara 4 zamanlı motorlar ismi verilir. Hareket halindeki benzinli bir araçta bu döngü dakikada ortalama 3.0003.500 defa tekrarlanır. İki zamanlı motorlara göre daha verimli olan 4 zamanlı motorlar günümüzde en çok kullanılan içten yanmalı motor tipidir. Ancak imalat aşamasında iki zamanlı motor daha ucuzdur. Fakat iki zamanlı motorun avantajı sadece bu adımda vardır. Çünkü sonrasında (motor üretilip, kullanılacağı makinede kullanılmaya başlandığında), yine dört zamanlı motor avantajlıdır. Çünkü, üstte de yazdığı üzere dört zamanlı motor daha verimlidir.

İki zamanlı motorlarda ayrıca

  • Yakıt karışımının bir kısmı yanmadan egsoz gazı ile atıldığı için çevre ve yakıt ekonomisi konularında başarılı değildir.
  • Yakıt karışımının pistonun üst kısma ulaşması krank bölümü ile sağlandığından, krank bölümü devamlı yağlamaya maruz değildir ve yağlama yakıt karışımı içine karıştırılan yağ ile olur. Bu yağın yakılması çevre açısından zararlıdır.
  • İki strokta çalıştığı için pistonun her yukarı çıkışında yanma olur ve aşırı ısınma meydana gelir.
  • İki zamanlı motorların avantajı ise, soğuk havalarda daha kolay marş almalarıdır. Ancak dört zamanlı motorlar için bu durumu eşitlemek kolaydır. Çoğu dört zamanlı motor donduğunda, karbüratöre (motor turbo şarjlı ise da interkol üzerinden karbüratöre) eter sıkılır, kolayca marş alır. Bu sayısız dejavantaja rağmen iki zamanlı motor kullanılan birçok dizel motor vardır. Ancak, iki zamanlı motorun kullanımı için uygun olan yer, küçük benzinli motorlardır. (çim biçme makinası gibi).

İki ve Dört Zamanlı Motorların Farkları

blank
  • İki zamanlı motorlarda yakıt tüketimi fazladır,
  • İki zamanlı motorlarda yağ tüketimi fazladır, (Yakıta 1/20 oranında yağ ilave edilir.)
  • İki zamanlı motorlar ile teorik olarak aynı hacimdeki dört zamanlılara kıyasla iki kat fazla güç elde edilir. Ancak silindire yeterli karışım sağlanamadığından, bu mümkün olmamaktadır.
  • İki zamanlı motorlarda her devirde iş olduğu için ölü noktaları aşmak kolaydır. Bu nedenle devir sayıları yüksek ve volanları küçüktür.

Kaynaklar
Wikipedia 1
Wikipedia 2

YazarOsman Saygıner (osman@sayginer.com – Sayginer.com)

Yorum Yap

Yorum Yap

Yorumlar (7)

Popüler Yorumlar
  1. blank
    4 sene önce

    Ekrem kaptan doğru söylüyorsunuz bende 2 zamanlı motor yanlısıyım. Ama artık 2 zamanlı motor üretimleri iyice azaldı. Piyasada bulması çok zorlaştı. Bu akdar kullanışlı olmasına rağmen neden firmalar bir bir üretiminden vaz geçiyor anlamış değilim 😀

    Saygılar

  2. blank
    1 ay önce

    Merhaba herkese selamlar,
    Öncelikle şunu belirtmem gerekiyor, gemilerde kullanılan ana makineleri esas alırsak, söylediğiniz farklar iki zamanlı ve dört zamanlı arasında ki fark değil, benzinli ve dizel arasında ki farklardır. Şöyleki İki zamanlı ana makineler 1 iş 2 stroke ‘da yapıyor dört zamanlı da 4 stroke’da

    İki zamanlılar da kendi arasında ikiye ayrılıyor genellikle gemilerde MAN yapımı makineler kullanılmakta.
    Genel olarak iki zamanlı ana makineler de 2 tip vardır.
    1.TİP EXHAUST VALFİ VAR (İki zamanlı ana makine olan gemilerin neredeyse hepsi bu tipdedir.)
    2.TİP EXHASUT VALFİ OLMAYANLAR.

    Farklı açıklamadan önce 2 zamanlı ana makinenin çalışma prensibinin bilinmesinde fayda var 1. tip için konuşursak.
    Not. ilk hareketi havayla alır 25-30 bar piston kafasına çakar.

    1. stroke’da ; emme ve sıkıştırma
    2. stroke’da; iş ve exhaust

    1.stroke. Emme dediğimiz olan aslında makineye giren hava. ana makinenin belirli bir devirde çalışır halde olduğunu varsayarsak yani Turbocharger devri yerinde ve exhaust sıcaklıklarıda normalin değerinde olduğunu varsayarsak.
    Ana makineye hava turbocharger sayesinde girer. turbocharger hareketini exhaust sıcaklıklarından alır. bu sıcaklık baca kazanına giderken türbin kısmını döndürür. turbin ise aynı shafta bağlı olduğu blower kısmını döndürür aynı yönde dönselerde blower kısmı makine dairesinde ki atmosferi yani havayı içine alır ve coolere gönderir ve coolerden scaveng mahaline girer buradan da linerlerin portlarından girerek linerin içine dolar Yani 1. fark İki zamanlılarda emme valfi yoktur hava linerin portundan girer. Piston ALT ÖLDÜ NOKTA (BDC , BOTTOM DEAD CENTER) ‘ DA Linerin portunu açık konuma getirir ve scaveng mahaline giren hava portlardan içeri girer ve piston yukarı çıkarken aynı zamanda emme yapmaya devam ederken sıkıştırmada yapmaya devam eder. ve sadece havayı sıkıştırır yakıt hava karışımı yoktur piston ÜST ÖLÜ NOKTAYA (TDC, TOP DEAD CENTER) ‘ a vardığında ise sıkıştırılan havaya enjectörler tarafından pulvarize şekilde yakıt püskürtür yani Buji(spark plug) yoktur. Sıkışan havanın sıcaklığı ve basıncı artıcağından kaynaklı bu piskürtülen yakıt içeride kontrollü bir patlama gerçekleştirir ve bu patlama sonunu çıkan enerji pistonu aşağıya iter yani İŞ yapmış olur. by esnada piston aşağıya inerken exhaust valfi açar ve exhaust dışarıya çıkar ve başta anlattığım baca kazanına giderken turboyu döndürme sirkilasyonuna girer ve sürekli bu çevrimde devam eder. Kullanılan yakıt genel olarak ucuz oldugu için HFO dir ama Dizel yakıt’da kullanabiliriz. Genellikle, dizel anlatılırken 4 zamanlı çok karıştırılıyor. iki zamanlı ana makinelerde dizel yakabiliyor.

    4 zamanlı ana makinelerde ise kısaca anlatmak gerekirse toplam 4 stroke’da İŞİ Tamamlamış olur.

    ilk stroke emme kısmı yine iki zamanlı ana makine gibi turbocharger sayesinde 4 zamanlı ana makineye hava emme valfinden giriyor, yani scavenge mahali yok direk valften geliyor tabi öncesinde coolerden gecerek. ilk adım emme yapmak

    2. kısımda emilen hava sıkıştırma yapıyor.

    3. kısım emilen havaya enjectör tarafından yine pulvarize şekilde yakıt püskürtülüyor ve kontrollü bir patlama sonucu pistonu aşağıya itiyor.

    4. kısım ise piston yukarı çıkmaya başladığında exhaust valfi açıyor ve piston yanma sonucu çıkan exhaust gazını valften tubocharger’a yolluyor ve böylece sirkülasyon devam ediyor.

    Not. iki zamanlılarda yakıtın ne zaman piskürtüceğini, exhaust valfinin ne zaman açıp kapanacağını camshaft belirler aynı şekilde 4 zamanlılarda. ama gelişen teknolojiyle birlikte chamshaft yerine elektirik kontrollü makineler vardır bunlarda chamshaft olamadan sistem otomasyon olarak bu zamanlamayı ayarlar.

    Farklara gelirsek.
    İki zamanlılarda;
    – 1 İŞ’İ 360 derecede yapar
    – Emme valfi yoktur, Emmeyi portlardan yapar.
    – RPM düşüktür.
    – Daha büyük makinelerdir 4. zamanlıya göre
    – Manevralarda kabiliyeti düşüktür.
    – Maliyeti fazladır
    – 4 zamanlıya göre daha ağırdır.
    – Daha fazla yakıt harcamı vardır
    – Genel olarak daha uzun seyir atan gemiler de tercih edilir ve bunlarda genellikle daha büyük gemilerde kullanılır. Örn. aframax, suezmax, vlcc, ulcc, capesize. vb.

    4 zamanlılarda;

    1 İŞ’İ 720 derecede yapar
    – Emme valfi vardır, Emmeyi valferden yapar.
    – RPM yüksektir.
    – Daha küçük makinelerdir 2. zamanlıya göre
    – Manevralarda kabiliyeti yüksektir.
    – maliyeti daha düşüktür
    – 2 zamanlıya göre daha hafiftir.
    – Daha az yakıt harcamı vardır 2 zamanlıya göre
    – Genel olarak çok fazla liman yapan gemilerde tercih edilir. Örn chemical tanker vb.

    iyi çalışmalar dilerim.
    ASUTAY

Yapılan Yorumlar
  1. blank
    4 sene önce

    Bence dıştan takma motor için hep 2 zamanlı olanları tercih edilmelidir. Yıllardır 2 zamanlı makineler kullanıyorum. 4 zamanlı motorlara göre hem daha fazla güç, hem bakım kolaylığı sağlıyor. Pişman olmazsınız.

    • blank
      4 sene önce

      Ekrem kaptan doğru söylüyorsunuz bende 2 zamanlı motor yanlısıyım. Ama artık 2 zamanlı motor üretimleri iyice azaldı. Piyasada bulması çok zorlaştı. Bu akdar kullanışlı olmasına rağmen neden firmalar bir bir üretiminden vaz geçiyor anlamış değilim 😀

      Saygılar

  2. blank

    2 zamanli 4 zamanliya gore daha cok yakit yakiyor ben yeni motor alicam da 2 zamanli mi 4 zamanli mi karar veremedim hangisi sizce . 2 zamanli ne kadar daha cok yakiyor

    • blank

      2000 honda beat var yakıtına yetişemiyorum. 4 zamanlı alın, hem yakıt ekonomisi, hem çevreye duyarlı hemde konforlu bir sürüş yaşarsınız

  3. blank
    5 ay önce

    İyi Günler,
    ”İki ve Dört Zamanlı Motorlar Arasında ki Farklar” adlı yazıda geçen ”İki zamanlı motorlarda her devirde iş olduğu için ölü noktaları aşmak kolaydır. Bu nedenle devir sayıları yüksek ve volanları küçüktür.” cümlede teknik bilgi yanlışı olduğunu belirtmek isterim. İkinci cümle ”Bu nedenle devir sayıları düşük ve volanları büyüktür” şeklinde devam etmelidir.

  4. blank
    5 ay önce

    Selamün aleyküm arkadaşlarım
    En az yakan motor diye yazdığımda ZERO GlAMUR Marka modeli çıktı karşıma
    1 litrede 80 km gittiği anlatılmış
    İnternet üzerinden baktığımda 2 zamanlı diye yazıyor bilgilerinde
    Ve şuan üzerinde olduğumuz sitede 2 zamanlılar cok yakar deniliyor
    Bu bahsettiğim motor 2 zamanlıysa ve çok ama çok az yakıyorsa sebebi nedir sizce
    Bu motordan almayı planlıyorum uzun ya da kısa yol için yani şehir içi ya da disi için ne önerirsiniz diyesiniz hele

  5. blank
    1 ay önce

    Merhaba herkese selamlar,
    Öncelikle şunu belirtmem gerekiyor, gemilerde kullanılan ana makineleri esas alırsak, söylediğiniz farklar iki zamanlı ve dört zamanlı arasında ki fark değil, benzinli ve dizel arasında ki farklardır. Şöyleki İki zamanlı ana makineler 1 iş 2 stroke ‘da yapıyor dört zamanlı da 4 stroke’da

    İki zamanlılar da kendi arasında ikiye ayrılıyor genellikle gemilerde MAN yapımı makineler kullanılmakta.
    Genel olarak iki zamanlı ana makineler de 2 tip vardır.
    1.TİP EXHAUST VALFİ VAR (İki zamanlı ana makine olan gemilerin neredeyse hepsi bu tipdedir.)
    2.TİP EXHASUT VALFİ OLMAYANLAR.

    Farklı açıklamadan önce 2 zamanlı ana makinenin çalışma prensibinin bilinmesinde fayda var 1. tip için konuşursak.
    Not. ilk hareketi havayla alır 25-30 bar piston kafasına çakar.

    1. stroke’da ; emme ve sıkıştırma
    2. stroke’da; iş ve exhaust

    1.stroke. Emme dediğimiz olan aslında makineye giren hava. ana makinenin belirli bir devirde çalışır halde olduğunu varsayarsak yani Turbocharger devri yerinde ve exhaust sıcaklıklarıda normalin değerinde olduğunu varsayarsak.
    Ana makineye hava turbocharger sayesinde girer. turbocharger hareketini exhaust sıcaklıklarından alır. bu sıcaklık baca kazanına giderken türbin kısmını döndürür. turbin ise aynı shafta bağlı olduğu blower kısmını döndürür aynı yönde dönselerde blower kısmı makine dairesinde ki atmosferi yani havayı içine alır ve coolere gönderir ve coolerden scaveng mahaline girer buradan da linerlerin portlarından girerek linerin içine dolar Yani 1. fark İki zamanlılarda emme valfi yoktur hava linerin portundan girer. Piston ALT ÖLDÜ NOKTA (BDC , BOTTOM DEAD CENTER) ‘ DA Linerin portunu açık konuma getirir ve scaveng mahaline giren hava portlardan içeri girer ve piston yukarı çıkarken aynı zamanda emme yapmaya devam ederken sıkıştırmada yapmaya devam eder. ve sadece havayı sıkıştırır yakıt hava karışımı yoktur piston ÜST ÖLÜ NOKTAYA (TDC, TOP DEAD CENTER) ‘ a vardığında ise sıkıştırılan havaya enjectörler tarafından pulvarize şekilde yakıt püskürtür yani Buji(spark plug) yoktur. Sıkışan havanın sıcaklığı ve basıncı artıcağından kaynaklı bu piskürtülen yakıt içeride kontrollü bir patlama gerçekleştirir ve bu patlama sonunu çıkan enerji pistonu aşağıya iter yani İŞ yapmış olur. by esnada piston aşağıya inerken exhaust valfi açar ve exhaust dışarıya çıkar ve başta anlattığım baca kazanına giderken turboyu döndürme sirkilasyonuna girer ve sürekli bu çevrimde devam eder. Kullanılan yakıt genel olarak ucuz oldugu için HFO dir ama Dizel yakıt’da kullanabiliriz. Genellikle, dizel anlatılırken 4 zamanlı çok karıştırılıyor. iki zamanlı ana makinelerde dizel yakabiliyor.

    4 zamanlı ana makinelerde ise kısaca anlatmak gerekirse toplam 4 stroke’da İŞİ Tamamlamış olur.

    ilk stroke emme kısmı yine iki zamanlı ana makine gibi turbocharger sayesinde 4 zamanlı ana makineye hava emme valfinden giriyor, yani scavenge mahali yok direk valften geliyor tabi öncesinde coolerden gecerek. ilk adım emme yapmak

    2. kısımda emilen hava sıkıştırma yapıyor.

    3. kısım emilen havaya enjectör tarafından yine pulvarize şekilde yakıt püskürtülüyor ve kontrollü bir patlama sonucu pistonu aşağıya itiyor.

    4. kısım ise piston yukarı çıkmaya başladığında exhaust valfi açıyor ve piston yanma sonucu çıkan exhaust gazını valften tubocharger’a yolluyor ve böylece sirkülasyon devam ediyor.

    Not. iki zamanlılarda yakıtın ne zaman piskürtüceğini, exhaust valfinin ne zaman açıp kapanacağını camshaft belirler aynı şekilde 4 zamanlılarda. ama gelişen teknolojiyle birlikte chamshaft yerine elektirik kontrollü makineler vardır bunlarda chamshaft olamadan sistem otomasyon olarak bu zamanlamayı ayarlar.

    Farklara gelirsek.
    İki zamanlılarda;
    – 1 İŞ’İ 360 derecede yapar
    – Emme valfi yoktur, Emmeyi portlardan yapar.
    – RPM düşüktür.
    – Daha büyük makinelerdir 4. zamanlıya göre
    – Manevralarda kabiliyeti düşüktür.
    – Maliyeti fazladır
    – 4 zamanlıya göre daha ağırdır.
    – Daha fazla yakıt harcamı vardır
    – Genel olarak daha uzun seyir atan gemiler de tercih edilir ve bunlarda genellikle daha büyük gemilerde kullanılır. Örn. aframax, suezmax, vlcc, ulcc, capesize. vb.

    4 zamanlılarda;

    1 İŞ’İ 720 derecede yapar
    – Emme valfi vardır, Emmeyi valferden yapar.
    – RPM yüksektir.
    – Daha küçük makinelerdir 2. zamanlıya göre
    – Manevralarda kabiliyeti yüksektir.
    – maliyeti daha düşüktür
    – 2 zamanlıya göre daha hafiftir.
    – Daha az yakıt harcamı vardır 2 zamanlıya göre
    – Genel olarak çok fazla liman yapan gemilerde tercih edilir. Örn chemical tanker vb.

    iyi çalışmalar dilerim.
    ASUTAY

Konu Hakkında Görüşünü Bildir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.